قتل عمدی در قانون مجازات اسلامی 1392

که براساس ان مجازات تعیین می شد.ولی فقه اسلامی اززمان ظهور واروپا از قرن 15میلادی باتوجه به نیت مرتکب صدمات جسمانی را تفکیک کردوقانون مجازات اسلامی به تبعیت از نظر فقه جنایت رابراساس عنصر روانی به عمد ،شبه عمد وخطا محض،درماده289قانومجازات اسلامی 1392تقسیم کرده است .مابرهمین تقسیم بندی قانون گذارهمین رویه را درپیش می گیریم.
مبحث اول :جنایت عمدی
برای اینکه بتوان رفتاری راعمد محسوب کرد مرتکب باید هم عمد درفعل وعمد در نتیجه داشته باشد (عامدا فی فعله،عامدا فی قصده) که دردوگفتار مجزا بیان خواهد شد
گفتار اول:عمد درفعل
مرتکب باید رفتار مجرمانه راازروی اختیاربرروی انسان مورد نظر انجام دهد درنتیجه چون ادم مست ،دیوانه ،مجبور،اختیاری ندارند نمی توان اورا تعقیب کیفری بعنوان عمل مجرمانه عمدی نمود.که در ماده 290قانون مجازات اسلامی جنایات عمدی تبین شده است . در این ماده قانونگذار تعریفی از جنایات عمدی ارائه نداده است بلکه به ذکر مصادیق اکتفا نموده است . «جنايت در موارد زير عمدي محسوب مي‌شود:
الف- هرگاه مرتكب با انجام كاري قصد ايراد جنايت بر فرد يا افرادي معين يا فرد يا افرادي غير‌معين از يك جمع را داشته باشد و در عمل نيز جنايت مقصود یا نظیر آن واقع شود، خواه كار ارتكابي نوعاً موجب وقوع آن جنايت یا نظیر آن بشود، خواه نشود.
بررسی وتحلیل این ماده مارا درشناخت بیشتر مصادیق جرم عمدی کمک خواهد کرد.
1. این بند از کمترین تا شدیدترین نوع جرم راشامل می شود؛ مانندضرب ، جرح، قطع و زوال منافع و قتل نفس عمدی که شدیدترین آنها خواهد بود.
2. قانونگذار در این ماده به چهار نوع جنایات عمدی اشاره کرده است که از دید فقها فقط (بند الف )و (بند ت) از آنها عمدی محض بوده و (بند ب و پ) را می توان در جنایت درحکم عمدی دانست.انچه اهمیت بیشتری دارد وجود قصد مجرمانه(دستورمغز) فاعل است .
3 .مفهوم مخالف قصد فعل آنست که هرگاه چنین قصدی موجود نباشد مانند جنایت درحال خواب ، مستی وبی هوشی و مانندآنها که مغز قادر به دستور دهی مناسب نیست قصد فعل وجود نخواهد داشت.
4- ازعبارت«قصد ايراد جنايت بر فرد يا افرادي معين يا فرد يا افرادي غير‌معين از يك جمع را داشته باشد».نتیجه گرفته می شود ،اگر جنایت بر افرادی غیر مقصود واقع شود جنایت عمدی نخواهد بود و علاوه بر قصد فعل ،مرتکب باید باید قصد فعل واقع شده را داشته باشد.
5-براساس این ماده «شخص مقصود» به سه وضعیت قابل تصور است:
اول:قصد مقید، شخص مقصود همان فرد یا افراد معین است مانند قصد کشتن شخص حقیقی مثل قتل علی.
دوم :قصدمقید مطلق، شخص مقصود ،فرد یا افراد غیر معین از یک جمع، مانند قصد کشتن حسین یا حسن در جمع که برای فاعل کشته شدن حسن یا حسین فرقی نکند بلکه مطلقاً هر یک از آنها باشد برای مرتکب فرقی نکند.
. سوم : قصد مطلق ،شخص مقصود مطلق یعنی قصد کشتن انسان از هر جمع یا غیر جمع برایش فرقی ندارد مانند بمب گذاری که در بازار بمبی را منفجر می کند تا انسان بما هو انسان بمیرد.(بند ت ماده 290 )هر سه نوع مذکور قتل عمدی بوده و مستوجب قصاص است.
6- ایراد ماده اینکه هرچند مقنن شرط قصد فعل واقع شده را فقط در بند الف بیان نموده است اما پر واضح است که در بند های ب و پ به جز بند ت نیز باید می آورد.
7- مراد« از یک جمع» به قرینه وجود بند ت ماده 290 ، یک جمع معین است و الا اگر مراد هر جمعی، می بود ذکر نوع چهارم عمدی یعنی جنایت بند ت که به آن جنایت عمدی مطلق نیز اطلاق می شود بیهوده می بود.
8. انچه از بند الف قابل استنباط است آنکه اشتباه در شخص یا هدف جنایت را از عمدی خارج خواهد کرد.
9.در تحقق عنصر مادی این جرم اگرچه مقنن در بندهای مختلف از انجام کار یاد می کند و بر وقوع فعل مثبت اشاره دارد ولی ارتکاب رفتار به شکل منفی یا ترک فعل بنا بر نصّ ماده 295 در صورتی که ناشی از یک تکلیف باشد نیز می تواند عنصر مادی جنایات را تشکیل دهد.
12 .واژه «نظیرآن» مقصود این عبارت خیلی شفاف نیست و برخی بر نظیر قصد جنایت، برخی بر نظیر نتیجه و حتی برخی بر نظیر فعل تعبیر می کنند. به نظر می رسد که مراد از این واژه« نظیر نتیجه» باشد.
13. بدهی است بند الف ماده 290 قانون مجازات اسلامی ،منظور از فردمعین دربند الف شخص مورد هدف گیری جانی است وهویت جانی مهم نیست که در ماده 294قانون مجازات اسلامی بیان شده است . ماده ۲۹۴- اگر کسی به علت اشتباه در هویت، مرتکب جنایتی بر دیگری شود در صورتی که مجنیٌ علیه و فرد مورد نظر هردو مشمول ماده(۳۰۲) این قانون نباشند، جنایت عمدی محسوب می شود.
درنتیجه باتحقق جنایت برهدف معین ،جنایت عمدی است.وبا اشتباه در هدف گیری ،جنایت خطای محض است .
با اشتباه در هویت اگرجانی نسبت به هدف معین اقدم به جنایت کند وبعد معلوم شود هدف معین او،هویت مورد نظراونبوده است جنایت عمدی است واشتباه در هویت مجنی علیه جنایت را از حالت عمد خارج نمی کند ماده 294،303قانون مجازات اسلامی مگر اینکه جانی باهدف گیری معین ،اعتقاد براینکه موضوع رفتار او شی یا حیوان است اقدام کرده باشد یا جنایت بر موضوعی را داشته که جنایت بران مستوجب مجازات نبوده مانند قتل انسان به اعتقاد مهدور الدم بودن هدف ولی در تشخیص هدف اشتباه کرده است در این صورت جنایت شبه عمد محسوب می شود بند ب ماده 291و303قانون مجازات اسلامی

انواع قصد نتیجه باتوجه به قوانین جزایی ایران ونظر فقها
1-قصد مستقیم جنایت
مواردی که مرتکب باانجام رفتاری قصد جنایت داشته باشد وعملا به نتیجه مورد نظر برسد عمد محسوب می شود شهید ثانی ،شرح لمعه ،کتاب القصاص ص 19
مانند اینکه (الف) باسلاح چاقو،یاتکه چوبی که دردست دارد شخص( ب )را به قصد کشتن هدف قرار دهدویابزند ودر نتیجه کشته شود عمل الف قتل عمد است . وباید قصاص شود .فقهای اسلام درضابطه قتل عمد می فرمایند :یتحقق العمدبقصد البالغ العاقل القتل و لو بما لا یکون قاتلا غالبا.عمد محقق میشود با قصد قتل هر چند وسیله غالبا کشنده نباشد.2:ایت اله خویی ...تکمله المنهاج...کتاب قصاص ص3
3. قصد تبعی مطلق (مستنبط از کشنده بودن مطلق رفتار)
بند ب ماده 290قانون مجازات اسلامی - هرگاه مرتکب، عمداً کاری انجام دهد که نوعاً موجب جنایت واقع شده یا نظیر آن، می گردد، هرچند قصد ارتکاب آن جنایت و نظیر آن را نداشته باشد ولی آگاه و متوجه بوده که آن کار نوعاً موجب آن جنایت یا نظیر آن می شود.
مثال حسن محمد را که شنا بلد نیست بدون قصد کشتن عمدا به استخری عمیق حتی به شوخی پرت میکند که در نتیجه محمد غرق شده قتل عمد واقع شده است .زیرا عرف قتل رامستند به حسن می داند، شهید اول در کتاب قصاص برای تحقق عمد چند ملاک ذکر میکند
و العمد یحصل بقصد البالغ الی القتل بما یقتل غالباو...قصد کشتن با وسیله ای که نوعا کشنده است . 3استدالال ایشان براین است که در این جا هر چند وی حتی ممکن است قصد مستقیم قتل نداشته باشدولی قصد فعلی با توجه به اینکه عاده بر این فعل قتل مترتب میشود قصد این فعل جدای از قصد تبعی قتل نیست و ایشان تبعا واجد قصد قتل میباشد.
قصد تبعی نسبی (مستنبط ازشرایط مجنی علیه )
پ- هرگاه مرتکب قصد ارتکاب جنايت واقع شده يا نظير آن را نداشته و كاري را هم كه انجام داده است، نسبت به افراد متعارف نوعاً موجب جنايت واقع شده يا نظير آن، نمي‌شود لكن درخصوص مجنيٌ‌عليه، به علت بيماري، ضعف، پيري يا هر وضعيت ديگر و يا به علت وضعيت خاص مکاني يا زماني نوعاً موجب آن جنايت يا نظير آن مي‌شود مشروط بر آنكه مرتکب به وضعيت نامتعارف مجنيٌ‌عليه يا وضعيت خاص مکاني يا زماني آگاه و متوجه باشد.
درنتیجه :سیلی زدن ،عمل نوعا کشنده نیست لکن همین عمل وقتی نسبت به یک
پیر مرد،یاکودک می تواند موجب مرگ شود ودرصورت حصول نتیجه موجب قصاص است.
موارد تفکیک وتمیز بین وضعیت خاص قربانی (بیماری...)اگاه بودن مرتکب از وضعیت خاص قربانی است .
دکتر صادقی بهابادی

Tags

درباره نویسنده : admin

برای admin توضیحی وارد نشده است !

ارسال نظر

نظرات دیگران

در حال حاضر نظری ارسال نشده است ، اولین نفر باشید !

گناپا

پايگاه خبري و اطلاع رساني شهرستان گناباد- گناباد20

مدیر جهاد کشاورزی گناباد گفت:تگرگ و سیل 2 روز گذشته هفت میلیارد و 861 میلیون ریال خسارت به 455 هکتار اراضی زراعی و باغی این ...
معاون فرماندار گنابادگفت:با کالای بی کیفیت همانند کالای قاچاق برخورد خواهدشد
رئیس پایگاه انتقال خون شهرستان گناباد گفت: در ایام نوروز۹۷ میزان اهدای خون مردم نسبت به سال گذشته ۵ درصد رشد داشته است.
طی مراسمی از ۱۹ بهره بردار کشاورزی گناباد در بخش های باغبانی، زراعت دام وآب خاک تجلیل شد .
معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری کشور ،ثبت اثر فرهنگی – تاریخی قنات «رهن گناباد» در فهرست آثار ...

هفته نامه فرهنگی،اجتماعی،اقتصادی نامه گناباد

فردا روز بیست و نهم فروردین روز ارتش جمهوری اسلامی است و این روز ناخود آگاه یاد و نام شهدای ارتش را در ذهن ها زنده می کند. و ضلع ...
طنز پرداز پیشکسوت گنابادی گفت :در دوران مشروطه طنز ،مردم ایران را به سمت روزنامه خوانی کشاند. دکتر حسن خواجه نوری در گفتگو با ...
تیم دهیاری خیبری با غلبه بر تیم بهاباد قهرمان مسابقات بومی محلی بیدخت در رشته طناب کشی شد. به گزارش خبرنگار نامه گناباد تیم ...
یک شاعر جانباز : همسرم نبود تا کنون زیر خروارها خاک ،صد کفن پوسانده بودم . به گزارش نامه گناباد احمد علی نژاد در دیدار با جمعی از ...
مسابقه بزرگ طناب کشی جام نوروز در نوروزگاه روستای باغ آسیا از توابع گناباد برگزار شد. به گزارش نامه گناباد تیم دهیاری روستای ...

پايگاه خبري شهرستان گناباد

پایگاه خبری تحلیلی ندای گناباد

پايگاه خبري اطلاع رساني بيدخت

Fatal Error: could not open XML input (http://beidokhtnews.ir/index.php?format=feed&type=rss)

پایگاه اطلاع رسانی بجستان تایمز