تحلیل ماده 688 قانون مجازات اسلامی

  • ارسال شده در تاریخ : 14 مرداد 1396
  • توسط: admin
  • نظرات : 0
  • موضوع: مقالات

تحلیل  ماده 866 1 قانون مجازات

اسلامي

سيد امين نجات * فرهاد دبيري **

چکيده

ماده 866 قانون مجازات اسلامي هر اقدامي را كه از مصاادق هددقاد يهياه

بدداشت يمومي باشد، جرم شناخته و مجازات را نيز هعيين نموده است. مصادق

آلوده كردن آب آشااميدني قاا « هددقد يهيه بدداشت يمومي مشتمل بر ممنوييت

ميباشد، بهطاوريكاه همیيهداا در حاو مواور »... هوزقع آب آشاميدني آلوده و

آلودگي آب، خاک، پسماند، كشتار غيرمجاز دام، و آلودگي موصولات كشاورزي

با استفادهي غير مجاز از فاضلاب ميباشد.

در هوهيل اقن ماده به بررسي يناصر رواني، مادي و قانوني جارم، مراجاع و

اشخاص ايلام كننده و هشخيص دهندهي جرم، مقيد بودن و يمدي بودن و دقگار

مشخصههاي جرم هددقد يهيه بدداشت يمومي پرداخته هاا درک درسات از اقان

ماده با هوجه به اصو حقوق كيفري مورد ارزقابي قارار گيارد. در اجاراي مااده

مذكور ميهوان به ابداماهي همچون ينصر معنوي اشاره نمود؛ به نووي كه يمد و

آگاهي لازمهي هوق اقن ينصر است قا خطاي جزاقي ناشاي از يادم هوجاه باه

رياقت ملاحظات زقست مويطي نيز از يوامل موق بودن اقن ينصر مايباشاد؟

 دانشجوی دکترای حقوق محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران )نویسنده مسئول(

E-mail: amin_nejat_2008@yahoo.com

 استادیار و مدیرگروه حقوق محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران

E-mail: farhaddabiri@gmail.com

3141/31/ 3143 تاریخ پذیرش: 31 /6/ تاریخ دریافت: 39

319 مجله مطالعات حقوقی/ دوره هفتم، شماره دوم، تابستان 3149

وجه هماقز هددقد بدداشت يمومي و آلودگي مويط زقست و ميازان بازدارنادگي

مجازات هعيين شده نيز از دقگر چالشداي اجراي اقن ماده مي باشاد كاه در اقان

هوقي مورد هوهيل قرار گرفته است.

واژههاي كهيدي: بهداشت عمومی، جرم، آلودگی محیط زیست، مجازات، حبس.

1. مقدمه

هر چند که در گذشته مقولهی محیط زیست مقولهای تجملاتی محسوب میگردید

ولی خوشبختانه امروزه امور مرتبط با محیط زیست و حفظ و حمایت آن از دغدغههای

ملتها، دولتها و جامعهی بینالملل محسوب میگردد. با ننعتی شدن روزافوون

جوامع و افوایش محصولات و تولیدات ننعتی، بالطبع میوان تخلیه آلایندههای محیط

زیست شامل آلایندههای هوا، آب، خاک، پسماند و ... به مجموعهی محیط زیست

روبه فوونی نهاده است بطوری که پخش و انتشار آلایندهها در اکرر مواقع مخا رات

فراوانی را برای بشر امروزی فراهم آورده است.

محیط زیست و پالایندگی آن بدون تردید یكی از ضروریات حفظ و بقای حیات

در زیست کره محسوب میشود. از این رو باید مانع از انجام اقداماتی شد که سب

ورود ندمه و زیان به آن میشود، زیرا آلایندگی محیط زیست میتواند دشواریهای

فراوانی را به دنبال آورد.

محیط زیست موضوعی است که علاقه برای سالم نگه داشتن آن و به عبارتی

حمایت از آن در برابر رفتارهای گوناگون آلاینده که از آنها به عنوان جرایم زیست

محیطی نام برده شده است، از گذشتههای دور وجود داشته است؛ با این تفاوت که در

آن ایام اهمیت و ارزش آن مانند امروز برای انسانها شناخته نبود.

مخا رات حانل از آلودگیهای محیط زیست، علاوه بر محیط زیست بر روی

سلامتی و بهداشت انسان تاثیرات سوء خود را به جای نهاده تا جایی که این موضو

منتج به وضع قوانین و مقررات متعددی گردیده است. در کشور ایران قوانین متعددی

در ارتباط با آلودگیهای محیط زیست وضع شده است که علاوه بر انل پنجاه قانون

419 ( قانون مجازات اسلامي 311 ( بررسي چالشهاي كيفري ناشي از اجراي ماده 866

در جمهوری اسلامی، حفاظت محیط زیست که نسل امروز « : اساسی که اشعار میدارد

و نسلهای بعد باید در آن حیات رو به رشدی داشته باشند، وظیفهی عمومی تلقی می-

گردد؛ از این رو فعالیتهای اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخری

همچنین میتوان به قانون حفاظت و .» غیر قابل جبران آن ملازمه پیدا کند ممنو است

بهسازی محیط زیست مصوب 3111 ، قانون نحوهی جلوگیری از آلودگی هوا مصوب

3119 ، قانون مدیریت پسماندها مصوب 3131 که در زمرهی قوانین خام محیط

زیست بوده نام برد. در قانون مجازات اسلامی مصوب 3111 نیو به عنوان قانون عام،

قانونگذار به انشاء مواد قانونی در خصوم امور محیط زیست مبادرت ورزیده که از

مهمترین این مواد که ارتباط مستقیم با امور کیفری آلودگی محیط زیست و تهدید علیه

بهداشت عمومی دارد، ماده 633 قانون مجازات اسلامی میباشد. اینكه آیا ماده مذکور

که جرم تهدید علیه بهداشت عمومی را بیان مینماید، به نحوی نگارش یافته است که

موجبات بیشینه بازدارندگی را برای مرتكبین و کمینه شبهات را برای اعلام کنندگان

جرم فراهم نماید یا خیر، از موضوعاتی است که بایستی مورد تحقیق قرار گیرد. در این

مقاله شاخصه های حقوقی جرم زیست محیطی و ابهامات و چالشهای ماده 633 قانون

مجازات اسلامی بیان شده است.

مواد و روشدا

متن حاضر تحقیقی است از لابلای متون حقوقی و محیط زیست در راستای

شناسایی هر چه بیشتر ماده 633 قانون مجازات اسلامی تا این ماده به ور واض بیان

و هویت آن روشن و آشكار گردد. در این تحقیق با استفاده از منابع موجود کتابخانهای

اعم از کت و مقالات و همچنین بررسی آراء نادره در زمینهی تهدید علیه بهداشت

عمومی، موجبات تشخیص و تبیین ابهامات و چالشهای حانل از اجرای این ماده شده

است.

2. شاخصههاي ماده 866 قانون مجازات اسلامي

ماده 633 قانون مجازات اسلامی که در خرداد 3111 به تصوی مجلس شورای

اسلامی رسید، پس از یک سال و دو ماه در مرداد 3116 مورد انلاح قرار گرفت. این

316 مجله مطالعات حقوقی/ دوره هفتم، شماره دوم، تابستان 3149

ماده تونیف جرم تهدید علیه بهداشت عمومی و ضمانت اجرای آن است و اشعار می-

دارد: هر اقدامی که تهدید علیه بهداشت عمومی شناخته شود، از قبیل آلوده کردن آب

آشامیدنی یا توزیع آب آشامیدنی آلوده، دفع غیر بهداشتی فضولات انسانی و دامی و

مواد زائد، ریختن مواد مسمومکننده در رودخانهها، زباله در خیابانها، کشتار غیر مجاز

دام و استفادهی غیرمجاز فاضلاب خام یا پساب تصفیه خانههای فاضلاب برای

مصارف کشاورزی ممنو میباشد و مرتكبین چنانچه بق قوانین خام مشمول

مجازات شدیدتری نباشند به حبس تا یک سال محكوم خواهند شد.

تبصره 3 تشخیص اینكه اقدام موبور تهدید علیه بهداشت عمومی و آلودگی

محیطزیست شناخته میشود ونیو غیرمجاز بودن کشتار دام و دفع فضولات دامی و

همچنین اعلام جرم مذکور حس مورد بر عهدهی وزارت بهداشت، درمان و آموزش

پوشكی، سازمان حفاظت محیطزیست و سازمان دامپوشكی خواهد بود.

تبصره 1 منظور از آلودگی محیطزیست عبارت است از: پخش یا آمیختن مواد

خارجی به آب، هوا، خاک و یا زمین به میوانی که کیفیت فیویكی، شیمیایی یا

بیولوژیک آن را بطوری که به حال انسان یا سایر موجودات زنده، گیاهان، آثار یا ابنیه

مضر باشد، تغییر دهد. آنچه که از ماده مذکور و تبصرههای آن استنباط میگردد، به

شرح ذیل بیان میگردد.

- .2 1 هددقد يهيه بدداشت يمومي

هر اقدامی که تهدید علیه بهداشت عمومی « در ندر ماده مذکور عنوان میگردد که

حاکی از تاکید جرم تهدید علیه بهداشت عمومی از سوی قانونگذار »... شناخته شود

میباشد. لذا برای ارائهی تعریفی مدون از بهداشت بایستی به آییننامه بهداشت محیط

3113 هیات وزیران رجو نمود که در ماده 3 آن بهداشت محیط عبارت /1/ مصوب 6

است از: کنترل عواملی از محیط زندگی به گونهای که روی سلامت جسمی، روانی و

114 (. بنا بر این تعریف، تهدید علیه : اجتماعی انسان تاثیر میگذارند)دبیری، 3131

بهداشت عمومی، موثر برسه شق سلامتی، یعنی جسم انسان، روان انسان و اجتما

انسان خواهد بود .

419 ( قانون مجازات اسلامي 311 ( بررسي چالشهاي كيفري ناشي از اجراي ماده 866

2 2 . ينصر مادي در ماده 866 قانون مجازات اسلامي -

از لحاظ عنانر تشكیل دهندهی جرم، عنصر مادی این جرم بطور مطلق و با

آورده شده است، ولی در احصاء مصادیق، بیشتر از افعال مادی » هر اقدامی « عبارت

یا ،» تخلیه « ،» دفع « ،» توزیع « ،» آلوده کردن « مربت نام برده شده است. به دیگر سخن

ارکان مادی تشكیل دهندهی بوه موضو ماده 633 قانون مجازات اسلامی » استفاده «

میباشند.

شامل ترک فعل نیو میشود. » آلوده کردن « با این حال به نظر میرسد که عبارت

چنانكه مدیر کارخانهای که مواد آلاینده را وارد آبهای عمومی میسازد، اگر پس از

ا لا آلوده سازی محیط به وسیلهی کارخانهی تحت مسئولیت خود، اقدام به نص

دستگاههای تصفیه یا کاهش میوان آلودگی یا جلوگیری از آلودگی ننماید، به دلیل ترک

311 (. به تعبیر دیگر عنصر : فعل مشمول عنوان مجرمانه قرار میگیرد)انصاری، 3131

مادی این جرم اقدام علیه بهداشت عمومی و آلوده کردن محیط زیست است که از

راههای مذکور در این ماده و راههای مشابه محقق میشود و ممكن است در قال فعل

.)111 : مربت یا منفی محقق شود )زراعت، 3131

2 3 . موورهاي مصادق ماده 866 قانون مجازات اسلامي -

در این ماده، مصادیق تهدید علیه بهداشت عمومی احصاء شده که مشتمل بر

آلوده کردن آب آشامیدنی یا توزیع آب آشامیدنی آلوده، دفع غیر بهداشتی « ممنوعیت

فضولات انسانی و دامی و مواد زاید، ریختن مواد مسموم کننده در رودخانهها، زبالهها

در خیابانها، کشتار غیر مجاز دام و استفادهی غیر مجاز فاضلاب خام یا پساب تصفیه

میباشد. همان وری که ملاحظه میگردد » خانههای فاضلاب برای مصارف کشاورزی

تمریلهای مورد اشاره در حول محور آلودگی آب، آلودگی خاک، پسماند، کشتار غیر

مجاز دام و آلودگی محصولات کشاورزی به واسطهی استفادهی غیر مجاز از فاضلاب

میباشد؛ لذا تمام افعال مجرمانهای که قابلیت انتساب به ماده 633 قانون مجازات

اسلامی را خواهند داشت، میبایست مصادیقی از محورهای مذکور باشند. به عبارت

313 مجله مطالعات حقوقی/ دوره هفتم، شماره دوم، تابستان 3149

دیگر جرم آلودگی هوا ، آلودگی نوتی، آلودگی اشعه و ... را نمیتوان از مصادیق این

ماده دانست.

3311 در خصوم /301/ در ادامه به یک پروندهی کیفری تحت کلاسه شماره 34

موضو مربو ه میپردازیم: در سال 3134 یكی از ادارات کل حفاظت محیط زیست

پودر « بر اساس گوارشهای متعدد کارشناسی، از مدیریت کارخانهای در زمینهی تولید

به دادسرای شهرستان اعلام جرم مینماید؛ بدین نحو که نامبرده به واسطهی عدم » روی

نص و خارج نمودن سیستم کنترل کننده آلودگی هوا )فیلتر( از مدار تولید، موجبات

آلودگی شدید هوا را علیرغم ابلاغ اخطاریههای متعدد و عدم رفع مشكل، فراهم نموده

است. در ادامه ادارهی شاکی با ارایهی مدارک مربته همچون تصاویر اخطاریههای

ابلاغی، گوارشهای کارشناسی، عكسهای تهیه شده از دودکش واحد مورد نظر و

نورتجلسه کلانتری محل مبنی بر ایجاد آلودگی هوا، به استناد ماده 633 ق.م.ا تقاضای

پیگرد قانونی مدیر عامل واحد آلاینده را به جرم تهدید علیه بهداشت عمومی و آلودگی

محیط زیست خواستار میگردد. پس از مراحل بازجویی و ندور کیفرخواست، دادگاه

بدوی به دلیل اینكه تشخیص ادارهی شاکی، مستند و مدلل با مبانی علمی نمیباشد،

مبادرت به ندور حكم برائت مینماید.

این امر موج اعتراض ادارهی شاکی به دادگاه تجدید نظر استان میگردد. دادگاه

محترم تجدید نظر استان پس از رسیدگی مجدد، دادنامه بدوی را دارای ایراد و اشكال

قانونی دانسته و با توجه به شكایت شاکی، ندور اخطاریههای متعدد، گوارشهای

کارشناسی، تصاویر تهیه شده از وقو جرم آن واحد بویژه در نیمههای ش ، مبادرت به

نقض دادنامه بدوی نموده و مستند به ماده 633 ق.م.ا و تبصره ذیل آن حكم به

محكومیت تجدید نظر خوانده به جرم تهدید علیه بهداشت عمومی و به مبل سه

میلیون ریال جوای نقدی بدل از حبس مینماید و رای نادره قطعی میگردد. )واحد

) حقوقی اداره کل حفاظت محیط زیست زنجان، 3143

همان وری که ملاحظه میگردد شكایت ادارهی شاکی دارای ایراد بوده، زیرا در

پروندهی مذکور هیچ فعلی که از مصادیق تهدید بهداشت عمومی باشد وجود ندارد و

نرفاً مرتك ، اقدام به آلودگی هوا نموده و اتهام را میبایست جرم آلودگی هوا و

419 ( قانون مجازات اسلامي 314 ( بررسي چالشهاي كيفري ناشي از اجراي ماده 866

مستند قانونی را نیو ماده 14 قانون نحوهی جلوگیری از آلودگی هوا بیان میداشت. از

رفی نقض دادنامهی بدوی از سوی دادگاه محترم تجدید نظر منطبق بر قوانین می-

باشد، چرا که بوه ارتكابی، ونف مجرمانهی جرم آلودگی هوا میباشد و قابل مجازات

بوده، لكن آن دادگاه محترم استناد قانونی حكم خویش را میبایست ماده 14 قانون

نحوهی جلوگیری از آلودگی هوا اعلام میداشت، چرا که این ماده خام جرم آلودگی

هوا بوده و به علاوه اینكه آلودگی هوا از محورهای مصادیق ماده 633 ق.م.ا نمیباشد.

لازم به ذکر است چنانچه جرم تهدید بهداشت عمومی احراز میگردید مرجع

تشخیص و اعلام کنندهی جرم، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پوشكی میباشد که

در ذیل به آن اشاره میگردد.

2 9 . مراجع ايلام كننده و هشخيص دهندهي جرم -

آلودگی « ،» تهدید علیه بهداشت عمومی « در تبصره 3 ماده مذکور، 1 عنوان مجرمانه

قید شده است و به همین » کشتار غیر مجاز دام و دفع فضولات دامی « و » محیط زیست

سازمان « ،» وزارت بهداشت، درمان و آموزش پوشكی « تناس و رعایت ترتی به

در مقام اعلام کننده و تشخیص دهندهی » سازمان دامپوشكی « و » حفاظت محیط ریست

جرم حس مورد اشاره شده است. به تعبیر دیگر 1 فعل مجرمانه به همراه 1 دستگاه

متولی اعلام کننده و تشخیص دهندهی جرم متناس شدهاند؛ بدین معنی که تشخیص و

اعلام جرم تهدید علیه بهداشت عمومی با وزارت بهداشت، درمان و آموزش و پوشكی،

تشخیص و اعلام جرم آلودگی محیط زیست با سازمان حفاظت محیط زیست و

تشخیص و اعلام جرم کشتار غیر مجاز دام و دفع فضولات دامی بر عهدهی سازمان

دامپوشكی نهاده شده است. به عنوان مرال: سازمان حفاظت محیط زیست نمیتواند در

زمان اعلام جرم یک واحد ننعتی بهواسطهی دفع غیر انولی فاضلاب، به تهدید علیه

بهداشت عمومی استناد نماید؛ زیرا اعلام جرم تهدید علیه بهداشت عمومی بر عهدهی

وزارت بهداشت میباشد و سازمان حفاظت محیط زیست در موضو مرقوم میبایست

نسبت به آلودگی محیط زیست اعلام کننده جرم باشد .

330 مجله مطالعات حقوقی/ دوره هفتم، شماره دوم، تابستان 3149

از سوی دیگر علیرغم ظاهر تبصره 3 ماده مذکور که اعلام جرم موضو این ماده را

فقط در نلاحیت 1 دستگاه میداند، اما با توجه به اینكه جرم موبور جوئی از جرایم

غیر قابل گذشت میباشد )ماده 111 ق. م. ا( و حتی در بسیاری موارد ممكن است

اشخام دیگری از این جرم متضرر شوند، بنابراین اعلام جرم و تعقی آن از سوی

119 (. به عبارت دیگر این : سایر اشخام حقیقی و حقوقی ممكن است )زراعت، 3131

تبصره علاوه بر واگذاری تشخیص تهدید آمیو بودن آلودگی به عهدهی 1 دستگاه یاد

شده، اعلام جرم مذکوررا نیو به عهدهی آنها گذاشته است. با این حال، باید گفت که بر

بق انول و قواعد حقوق کیفری، اعلام جرم، یک تكلیف شهروندی به شمار میرود

.)314 : و هرکسی نلاحیت این کار را دارد )انصاری، 3131

در پروندهی مطروحهای به شماره کلاسه 430101 ، در سال 3143 یكی از ادارات

کل حفاظت محیط زیست از شخصی به واسطهی تخلیهی فضولات حیوانی در داخل

روستا به جرم تهدید علیه بهداشت عمومی مستند به ماده 633 از قانون مجازات

اسلامی اعلام جرم مینماید. دادگاه محترم بدوی در دادنامه خویش تشخیص مصادیق

و اعلام جرم در موارد تهدید علیه بهداشت عمومی را بق تبصره یک ماده 633 ق.م.ا.

از وظایف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پوشكی دانسته، و تشكیل پرونده را مطابق

قوانین ندانسته و به استناد ندر ماده 6 قانون آیین دادرسی کیفری قرار موقوفی تعقی

نادر مینماید. این دادنامه از سوی اداره ی شاکی به دلایلی از جمله اینكه اعلام جرم

تهدید بهداشت عمومی مقید به وظایف انحصاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش

پوشكی نبوده مورد تجدید نظر خواهی واقع میگردد. دادگاه محترم تجدید نظر پس از

بررسی اعلام مینماید: دادنامهی بدوی دارای ایراد بوده و دادگاه بدوی میبایستی با

توجه به اینكه جرم واقع شده، مبادرت به ندور حكم نموده و نرف ایراد شكلی

وارده به پرونده، دلیل برائت نیست. بنابراین پرونده به همان دادگاه بدوی عودت تا

مجدداً رسیدگی گردد. این پرونده تاکنون مختومه نشده و در جریان رسیدگی قرار دارد.

) )واحد حقوقی اداره کل حفاظت محیط زیست زنجان، 3143

آنچه که از این پرونده مستفاد میگردد و همان وری که پیشتر نیو سخن رانده

شد، ادارهی اعلام کنندهی جرم برای جلوگیری از پیچیده شدن پرونده، میبایست

419 ( قانون مجازات اسلامي 333 ( بررسي چالشهاي كيفري ناشي از اجراي ماده 866

عنوان جرم خویش را آلودگی محیط زیست بیان میداشت و یا وزارت بهداشت، درمان

و آموزش پوشكی را با خود همراه مینمود. از سوی دیگر هر چند دلیل دادگاه بدوی

منطقی و قانونی است، لذا بهتر بود دادگاه محترم بدوی ی نامهای تشخیص و نظر

وزارت بهداشت درمان و آموزش پوشكی را جویا شده و سپس مبادرت به انشای رأی

مینمود؛ چرا که عملاً بوهای ارتكاب یافته است.

بنابراین مشاهده میگردد تحلیلها و برداشت متفاوت از منطوق و مفهوم ماده 633

ق.م.ا موجبات چالشهای حقوقی را فراهم نموده است.

2 5 . مقيد بودن جرم هددقد يهيه بدداشت يمومي در ماده 866 قانون مجاازات -

اسلامي

جرم تهدید علیه بهداشت عمومی در ماده 633 قانون مجازات اسلامی جرمی مقید

است. بنابراین اگر عملی که نلاحیت تهدید علیه بهداشت عمومی را داشته باشد لكن

: منجر به آلودگی و اخلال در بهداشت نشود، قابل تعقی نخواهد بود )زراعت، 3131

111 (. مقررات کیفری فرانسه در این باره، این جرم را مقید به نتیجه ساختهاند. به

عبارت دیگر تا زمانی که تخلیهی مواد آلوده به محیط زیست آبی، زیانی جمعی ویا

311 (. به تعبیر دیگر : فردی به دنبال نداشته، این جرم را محقق نمیدانند)انصاری، 3131

با تحقق نرف فعل آلودگی، جرم تهدید علیه بهداشت عمومی محقق نمیگردد؛ چرا

که جرم تهدید علیه بهداشت عمومی با تأثیر بر سلامت جسم، روان و اجتماعی انسان

محقق میگردد ولی هر آلودگی نمیتواند وسعت تهدید علیه بهداشت عمومی را شامل

شود.

به گفته برخی نویسندگان این جرم هم در زمرهی جرایم علیه مالكیت قرار میگیرد

و هم در زمرهی جرایم علیه اشخام. ولی به نظر میرسد که اثر نخست این جرایم

لطمه به اموال عمومی یا خصونی یا به محیط زیست است و اثر غیر مستقیم آن

سلامتی اشخام را تهدید میکند و انولاً جرم آلودگی آب، جرمی علیه محیط زیست

انسان است نه علیه خود انسان؛ ولی این امر مانع از آن نمیشود که در برخی موارد نیو

جرم آلودهسازی تنها به قصد لطمه به تمامیت جسمانی اشخام انسانی نورت بگیرد.

331 مجله مطالعات حقوقی/ دوره هفتم، شماره دوم، تابستان 3149

بنابراین مانند بیشتر جرایم علیه اموال و مالكیت باید این جرم را نیو در زمرهی جرایم

مقید شمرده که لووماً در نورت منجر شدن به نتیجهای زیانبار تحقق مییابند

.)311 : )انصاری، 3131

3. موارد چالش برانگيز ماده 866 قانون مجازات اسلامي

جرم زیست محیطی، دارای تعاریف متعددی میباشد که همگی ونف این واژه را

بطور مشابهی بیان میدارند. به ور خلانه، جرم زیست محیطی هر نو فعل یا ترک

فعل را گویند که باعث ورود آسی و ندمهی شدید به محیط زیست و به خطر افتادن

)199 : جدی زندگی و سلامت بشر شود. )و ن دوست، 3131

این جرایم همچون اکررجرایم دیگر دارای ارکان سهگانه جرم میباشند. به وریکه

از مفهوم و منطوق مواد مرتبط با جرایم و مجازاتهای زیستمحیطی استنباط میگردد،

جرم زیست محیطی جرمی است عمدی به نحوی که مجرم با قصد منجو مجرمانه یعنی

با تمایل و خواستن انجام عملی که قانون آن را منع کرده است و یا ترک فعلی که به

موج قانون ممنو شده بدان مبادرت میورزد. به عبارت دیگر عنصر روانی جرم در

است که میتواند شاخص عمد در ارتكاب بوه » قصد مجرمانه « این گونه جرایم، همان

باشد. قصد را معمولاً به اراده متمایل به یک هدف مشخص تعریف میکنند، به تعبیر

.)311 : دیگر اراده هدایت شده به سوی هدف معینی را قصد میگویند )نوربها، 3140

بسیاری از جرایم زیست محیطی عمدی هستند. در برخی از این جرایم، جرم

مربو ه وقتی محقق میشود که در نتیجهی وقو آن ضرر و خسارتی نیو بهوجود آمده

باشد، یعنی جرمی که واقع میشود جرم زیست محیطی مقید است. این گونه جرایم را

آلوده « از ماده 31 قانون شكار و نید مشاهده کرد؛ بدین نورت که » د« می توان در بند

نمودن آب رودخانهها، دریاچهها، تالابهای حفاظت شده، چشمهها و آبشخورها، به

پارهای دیگر از جرایم ». موادی که باعث آلودگی آب و از بین رفتن آبویان میشود

عمدی زیست محیطی)که بیشترین جرایم مطرح شده در این قلمرو هستند(، جرایمی

هستند، که تحقق یافتن آنها نیازمند پدید آمدن ندمه و زیان نیست؛ یعنی موکول به

حانل شدن نتیجه مجرمانه نیست، به عبارت دیگر جرایم زیست محیطی عمدی مطلق

419 ( قانون مجازات اسلامي 331 ( بررسي چالشهاي كيفري ناشي از اجراي ماده 866

311 (. به عنوان مرال ماده 19 قانون نحوهی جلوگیری از آلودگی : هستند)قاسمی، 3143

سوزاندن و انباشتن زباله های شهری و خانگی و هر گونه نخاله در « : هوا بیان میدارد

که البته در ماده 13 همان قانون، ضمانت ». معابر عمومی و فضای باز ممنو میباشد

اجرای ماده 19 تعیین میگردد، که محصول به نتیجه نمیباشد.

عنصر دیگر جرایم زیست محیطی، عنصر قانونی است. منظور از عنصر قانونی جرم

همان انل قانونی بودن جرایم و مجازاتهاست که در انل 16 قانون اساسی به آن

اشاره شده است. در تعیین مجازاتها توسط قانونگذار، انلی باید مد نظر قرار گیرد

31 (، در جرایم زیست محیطی موادی : بنام انل تناس جرم و مجازات )حیاتی، 3134

646 قانون مجازات ،643 ،640 ،634 ،633 ،636 ،630 ،614 ، همچون مواد 611

اسلامی و برخی از مواد قوانین خام نظیر ماده 14 و 13 قانون نحوهی جلوگیری از

آلودگی هوا، از ارکان عنصر قانونی جرم محسوب میگردند.

عنصر مادی، رکن سوم در جرایم زیست محیطی میباشد. جرم زمانی تحقق پیدا

31 (، که : میکند که بهنورت مادی فعل و یا ترک فعل اتفاق افتاده باشد )حیاتی، 3134

به ور مرال عدم نص فیلتر کاهندهی هوا بر روی خروجی دودکشها، از مصادیق

تحقق مادی فعل و در نورتیکه پس از اخطاریه از سوی دستگاه متولی، مسئول واحد

از نص فیلتر کاهندهی هوا خودداری نماید، بدیهی است که ترک فعل محقق شده

است .

در قوانین مربوط به محیط زیست، انولاً از فاعل و شریک جرم بحث شده و کمتر

به نراحت در مورد معاون جرم مطلبی آمده است. و لذا در هر مورد که مسئلهی

معاونت مطرح شود، باید با استفاده از قواعد کلی حقوق جوای عمومی در مورد

.)311 : معاونت در جرم، با مجرم زیست محیطی برخورد شود )تقی زاده انصاری، 3116

از آنجایی که جرایم زیست محیطی در اغل موارد به نورت عمدی واقع میگردند

بنابراین در کنار موضو مباشرت در این گونه جرایم، معاونت در آنها نیو مصداق

: خواهد یافت و مجازات مقرر قانونی دربارهی معاون اعمال خواهد شد )قاسمی، 3143

.)319

339 مجله مطالعات حقوقی/ دوره هفتم، شماره دوم، تابستان 3149

- .3 1 ينصر معنوي در جرم ماده 866 قانون مجازات اسلامي

با نگاهی به ظاهر این ماده ملاحظه میگردد که واژهی عمد و علم به نراحت

آورده نشده و به عنصر معنوی جرم اشاره نشده است. اما همچنان که در گذشته بیان

شد جرایم زیست محیطی جرایمی عمدی هستند؛ بنابراین تعم د و آگاهی از مجرمانه

بودن عمل لازم است و اگر این کارها از روی خطا نورت گیرند مشمول حكم این

111 (. با توجه به موضو خطا بودن و عدم تعمد در : ماده نخواهد بود )زراعت، 3131

فعل، محل تناقص شكل میگیرد، خطای جوایی را میتوان رفتاری مبتنی بر بیاحتیا ی،

بی مبالاتی، غفلت و سهل انگاری، که نتیجهی آن اعمال مجازات برای مرتك آن است

و بیشتر در جرایم غیرعمدی قابل تصور میباشد.

اما آیا در جرایم عمدی، میتوان از نوعی خطای جوایی عمدی بحث کرد ممكن

مشكلاتی ایجاد کند و در عین توجه به امر تمایل او » مسئول واحد « است بی احتیا ی

بر انجام خطا آشكار نیست و گاه ناخودآگاه است. به هرحال نمیتوان این جرایم را

عمدی تلقی کرد، ولی وجود یک یا چند خطای جوایی جهت مجرمیت بوهكار و

311 (. حال میبینیم که علاوه بر : استحقاق او برای مجازات کافی است )نوربها، 3140

تعمد و آگاهی، خطای جوایی در جهت تحقق عنصر معنوی جرم ماده 633 مورد

شناسایی قرار گرفته است.

از رف دیگر هرچند عنصر معنوی جرم ماده 633 قانون مجازات اسلامی به

نراحت مورد اشاره قرار نگرفته است، ولی بق انول کلی حقوق جوا، ارتكاب جرم

بدون وجود سوءنیت امكان ندارد، مگر در موارد استرنایی. چنان که ندمه به تمامیت

جسمانی افراد چه به نورت عالمانه وعامدانه وچه به نورت خطایی محض در هر

حال جرم به شمار میرود. در برخی جرایم نیو قانونگذار سوءنیت را مفروض می-

انگارد و اثبات خلاف آن را به عهدهی مت هم قرار میدهد.

بنابراین با توج ه به سكوت قانونگذار و با مراجعه به انول مسلم حقوقی کیفری

باید گفت که وجود عمد یا سوءنیت در ارتكاب اعمال زیانبار علیه بهداشت عمومی

باید اثبات شود. مگر اینكه این جرم را همانند حقوق آمریكا یا انگلستان یک جرم مادی

419 ( قانون مجازات اسلامي 331 ( بررسي چالشهاي كيفري ناشي از اجراي ماده 866

نرف به شمار آوریم و بر مبنای نظریهی مسئولیت مطلق یا ) strict liability ( به

مجازات مرتكبین اعمال تهدید آمیو بپردازیم که به دلیل فقدان چنین نصی در حقوق

کیفری ایران و نیو با توجه به انل قانونی بودن جرایم و مجازاتها و نتیجهی این انل

یعنی تفسیر به نفع متهم، نمیتوان به استنتاج انل مسئولیت مطلق در این گونه جرایم

.)311 : پرداخت)انصاری، 3131

با همهی این تونیفات، در برخی اوقات، زمانی که فعل آلودگی و یا تهدید علیه

بهداشت عمومی از سوی کارخانهای نورت پذیرد و واحد مذکور نیو از قبل تمامی

ملاحظات ایمنی، فنی و زیست محیطی را رعایت نموده باشد و نرف یک حادثه پیش

بینی نشده این عمل به وقو پیوسته باشد و متعاق آن دستگاههای متولی مستند به

تبصره یک ماده 633 ق.م.ا فعل ارتكابی را آلودگی محیط زیست و یا تهدید علیه

بهداشت عمومی تشخیص داده و اعلام جرم نمایند، در این نورت مسئولیت کیفری

متوجه شخصیت حقیقی خواهد بود یا خیر و یا اگر فعل ارتكابی در زمانی رد دهد

که شخص حقوقی در محل حاضر نباشد) بویژه اگر فعل ارتكابی در نیمههای ش به

وقو پیوسته باشد( آیا استناد مدیریت واحد آلاینده میتواند عدم حضورش در محل

باشد در این نورت آیا عدم علم و آگاهی را میتوان زایل کنندهی عنصر روانی جرم

دانست با عدم احراز عنصر روانی جرم، انتساب فعل مجرمانه به شخصی که در اکرر

مواقع در محل حضور ندارد کار بسیار مشكلی خواهد بود، و اگر اثبات خلاف سوءنیت

آن را به عهدهی متهم قرار دهیم نیو انل برائت را مورد خدشه قرار دادهایم.

به نظر میرسد زمانی میتوان فعل ارتكابی را جرم آلودگی دانست که عنصر روانی

جرم احراز شود و نرف وقو آلودگی در شرایطی که تمام ضوابط و ملاحظات

رعایت شده باشد مسئولیت کیفری را به دنبال نخواهد داشت. اما این سخن مانع از

مسئولیت حقوقی مرتك نشده و خسارتدیدگان میتوانند با وجود عدم اثبات جنبهی

کیفری، نسبت به رح دعوی و جبران خسارت اقدام نمایند.

3 2 . شخص مسئو در ماده 866 از قانون مجازات اسلامي -

336 مجله مطالعات حقوقی/ دوره هفتم، شماره دوم، تابستان 3149

سؤالی که در اینجا مطرح میشود این است که در شرکتهای آلاینده محیط زیست،

مسئولیت کیفری متوجه چه کسی است شرکت، کارگواران شرکت، یا هردوی آنها

در کشور ما با توجه به انل عدم مسئولیت کیفری اشخام حقوقی و نیو با توجه به

بند 31 ماده 3 آیین نامه جلوگیری از آلودگی آب، مصوب 3111 که بیان میدارد:

منظور از مسئول، شخص حقیقی است که اداره یا تصدی منابع مولد آلودگی از «

قبیل کارخانجات، کارگاهها و سایر تاسیسات ننعتی را خواه برای خود و خواه به

نمایندگی از رف شخص یا اشخام حقیقی و حقوقی دیگر به عهده داشته یا شخصاً

پذیرفتن مسئولیت کیفری برای اشخام ». به رق مختلف عامل ایجاد آلودگی است

حقوقی مشكل است و گسترده بودن دامنهی مالكیتهای عمومی، و دولتی بودن بیشتر

شرکتهای بورگ تولید کنندهی مواد آلاینده ودر نتیجه فضاحت مسئولیت کیفری برای

دولت به عنوان یک شخصیت حقوقی که دارای سازمان ها یا وزارتخانههای متعددی

313 (. حتی اگر مباشر برخی از : است، این مشكل را دو چندان میکند )انصاری، 3131

مصادیق این جرم شخص حقوقی باشد، چگونه میتوان پاسخ حبس را درباره وی به

مورد اجرا گذاشت مقنن هم که در این ماده به جو این پاسخ، پاسخ دیگری مقرر

نكرده است تا بتوان آن را دربارهی شخص حقوقی مرتك این جرم اعمال کرد. در آن

نورت باید گفت که جرم واقع شده است، اما پاسخی که بتوان در برابر این جرم به

.)331 : کار بست وجود ندارد )قاسمی، 3143

در پروندهی شماره کلاسه 310113 موجود در یكی از ادارات کل حفاظت محیط

زیست، در سال 3131 از مدیر عامل کشتارگاه دامی که وابسته و تحت نظر شهرداری

بوده به جرم تهدید علیه بهداشت عمومی و آلودگی محیط زیست به واسطهی هدایت

فاضلاب ننعتی به نورت خام و بدون هرگونه عملیات تصفیه، پس از بیتوج هی

مدیریت واحد به مفاد اخطاریههای متعدد، اعلام جرم مینماید. متهم در دفاعیات

خویش بیان می کند: که وی از خود اختیاری نداشته و منسوب شهردار میباشد و

نرفاً از شهردار دستور گرفته و اگر جرمی واقع گردیده، مسئولیت آن بر عهدهی

شهردار میباشد؛ نه وی. دادگاه بدوی نیو به همین استناد مدیر عامل کشتارگاه دام را

تبرئه مینماید.

419 ( قانون مجازات اسلامي 331 ( بررسي چالشهاي كيفري ناشي از اجراي ماده 866

آنچه مسل م است به استناد بند 31 ماده 3 آیین نامه جلوگیری از آلودگی آب

مصوب 3111 منظور از مسئول، شخص حقیقی است که اداره یا تصدی منابع مولد

آلودگی از قبیل کارخانجات، کارگاهها و سایر تاسیسات ننعتی را خواه برای خود و

خواه به نمایندگی از رف شخص یا اشخام حقیقی و حقوقی دیگر به عهده داشته یا

شخصاً به رق مختلف عامل ایجاد آلودگی است. بنابراین ادعای مدیر کشتارگاه، فاقد

وجاهت حقوقی، و دادنامهی نادره از سوی دادگاه بدوی دارای ایراد بوده، که دادگاه

تجدید نظر استان نیو به همین استناد دادنامهی بدوی را نقض و مدیر عامل کشتارگاه را

به یازده ماه حبس محكوم مینماید. )واحد حقوقی اداره کل حفاظت محیط زیست

) زنجان، 3143

با لحاظ موارد فوق در پاسخ به ابهام و سوالی که مسئولیت کیفری متوجه چه

کسی است باید پاسخ داد، که شخص حقوقی و کارگواران آن توأمان دارای مسئولیت

333 (. با تاکید بر موارد معروضه میتوان این گونه نظر : کیفری هستند )عبدالهی، 3136

داد که ماده 633 قانون مجازات اسلامی برای اشخام حقیقی قابلیت اجرا دارد و ماده

33 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب 3111 و انلاحیهی بعدی آن در

جهت اعمال مجازات شخص حقوقی بكار برده میشود. مستند به این ماده،

کارخانجات و کارگاههای که موجبات آلودگی محیط زیست را فراهم می نمایند، می-

بایست از کار و فعالیت خودداری نمایند؛ که این ماده مختص به شخصیت حقوقی

است و استناد ماده 633 قانون مجازات اسلامی توام با ماده 33 قانون حفاظت و

بهسازی محیط زیست، راهی برای برون رفت از این ابهام میباشد؛ بدین نورت که با

اجرای ماده 33 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست، منابع آلایندهی کارخانه تعطیل

و با اجرای ماده 633 قانون مجازات اسلامی شخصیت حقوقی نیو به مجازات خواهد

رسید.

3 3 . جرم قا شروع به جرم، هددقد به آسيب قا ورود آسيب -

به استناد ماده 3 آیین نامه بهداشت که در بند 3 1 به آن اشاره شده است، لطمه -

به بهداشت محیط هنگامی است که به سلامت جسم، روان و اجتما آسی وارد آید.

333 مجله مطالعات حقوقی/ دوره هفتم، شماره دوم، تابستان 3149

بكار رفته است و این » تهدید « نكته اینكه در ماده 633 قانون مجازات اسلامی واژه

بهداشت » تهدید « سوال را در ذهن متبادر می سازد که آیا فعل یا ترک فعلی که موج

جرم است یا » هنوز به بهداشت عمومی لطمه وارد نساخته است « عمومی است، یعنی

شرو به جرم

از دیگر سوء مصادیقی که در بهداشت عمومی اختلال وارد نموده و به آن آسی

رسانیده شامل: آلوده کردن آب آشامیدنی یا توزیع آب آشامیدنی آلوده، دفع غیر

بهداشتی فضولات انسانی و دامی و مواد زائد، ریختن مواد مسمومکننده در رودخانهها،

زباله در خیابانها و کشتار غیر مجاز دام، استفادهی غیرمجاز فاضلاب خام یا پساب

تصفیه خانههای فاضلاب برای مصارف کشاورزی، حاکی از تحقق فعلی است که می-

بایست به حد ی باشد که به تشخیص دستگاههای مربو ه بویژه وزارت بهداشت، درمان

و آموزش پوشكی موجبات تهدید علیه بهداشت را فراهم نماید.

عبور از قصد مجرمانه و عملیات مقدماتی و ورود در مرحلهی اجرایی جرم را به

نحوی که اعمال انجام شده متصل به جرم باشد شرو به آن جرم گویند؛ مشروط بر

آنكه بوه بطور کامل واقع نشود و زیر عنوان جرم تام قرار نگیرد. قصد مجرمانه به

تنهایی جرم نیست؛ حتی عملیات مقدماتی نیو مشروط به آنكه عنوان مستقلی در قانون

.)134 : جوا نداشته باشند جرم به حساب نمیآیند )نوربها، 3140

لذا آنچه از مفهوم و منطوق ماده مذکور و واژهی تهدید استنباط میگردد، اینكه

تحقق فعل تهدید علیه بهداشت عمومی، حتی اگر ندمه و آسی به بهداشت وارد

نسازد، جرم و مجازات را در پی خواهد داشت.

3 9 . وجه هماقز بدداشت يمومي و آلودگي مويط زقست -

در ماده 633 قانون مجازات اسلامی، اوناف تهدید علیه بهداشت عمومی تمریلوار

آمده است و همان وری که پیش از این سخن رانده شد، این مصادیق در حوزهی

آلودگیهای مرتبط با آلودگی آب و خاک و پسماند میباشد و قابل تعمیم به دیگر

آلودگیها نظیر هوا ، اشعه ، نوت و ... نیست. اما نكتهی مهم این است که بسیاری از

متون مصادیق تهدید علیه بهداشت عمومی در ماده مذکور را با جرم آلودگی یكی

419 ( قانون مجازات اسلامي 334 ( بررسي چالشهاي كيفري ناشي از اجراي ماده 866

دانستهاند. لذا به نظر میرسد این موضو مقرون به نحت نباشد؛ چرا که تعاریف

) بهداشت و آلودگی محیط زیست متفاوت از یكدیگر میباشد. به نحوی که در ماده ) 3

آیین نامه بهداشت محیط، بهداشت عبارت است از: کنترل عواملی از محیط زندگی که

به گونهای روی سلامت جسمی، روانی و اجتماعی انسان تاثیر میگذارند. حال آنكه

تعریف آلودگی مستند به ماده 4 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست و با تغییرات

بسیار جویی در تبصره 1 ماده 633 قانون مجازات اسلامی، عبارت است از: پخش یا

آمیختن مواد خارجی به آب، هوا، خاک یا زمین به میوانی که کیفیت فیویكی، شیمیایی

یا بیولوژیک آن را به وری که به حال انسان یا سایر موجودات زنده یا گیاهان یا آثار

یا ابنیه مضرباشد تغییر دهد. به تعبیر دیگر تهدید علیه بهداشت عمومی، ندمه و آسی

به سلامت جسم ، روان و اجتما بوده و نرفاً ناظر بر فرد یا اجتما انسانی است، در

نورتی که آلودگی میبایست مضر به حال انسان، حیوان، گیاه و ... باشد.

حال اگر ایجاد آلودگی منجر به ندمات به بشر نگردد، نمیتواند از مصادیق

تهدید علیه بهداشت عمومی باشد. به عنوان مرال: اگر فضولات انسانی در مكانی

کیلومترها دورتر از سكونت انسان بصورت غیر بهداشتی دفع گردد بالطبع ایجاد

آلودگی محیط زیست مینماید؛ لكن بروز و ظهور آن تحت تهدید علیه بهداشت

عمومی بعید و غیر منطقی است. به علاوه در تبصره 3 همان ماده اعلام جرم آلودگی بر

عهدهی یک دستگاه و اعلام جرم تهدید علیه بهداشت عمومی بر عهدهی دستگاه

دیگری نهاده شده که خود بیانگر تمایو این دو میباشد .

3 5 . بررسي قانون يام و خاص در خصوص موضوع ماده 866 قانون مجازات -

اسلامي

ماده 633 قانون مجازات اسلامی که در سال 3116 مورد انلاح واقع گردیده

است در زمینه آلودگی آب، خاک و پسماند قانونی عام به شمار میرود. در انتهای ماده

نیو قانونگذار اشاره مینماید که مرتكبین چنانچه بق قوانین خام مشمول مجازات

های شدیدتر نباشند به حبس تا یک سال محكوم خواهند شد.

340 مجله مطالعات حقوقی/ دوره هفتم، شماره دوم، تابستان 3149

به تعبیر دیگر در زمانی که مجازاتهای قانون خام در زمینهی محیط زیست

شدیدتر از مجازات مقرر در این ماده باشد، ماده 633 قانون مجازات اسلامی قابلیت

استناد ندارد. در ارتباط با قانون عامی که قبلاً به تصوی رسیده است به نسبت موضو

قانون خام مؤخر )جدید( قلمرو وسیعتری دارد. در این نورت میتوان گفت قانون

جدید فقط آن قسمت از قانون را نسخ مینماید که با آن وحدت موضو دارد، یعنی

331 (. اما در سال 3131 : قانون قدیم است )حیاتی، 3134 » مخصص « قانون جدید

قانون مدیریت پسماندها بطور خام، جرایم و مجازاتهای پسماند را تخصیص داده

است و مجازاتی که در ماده 36 قانون مذکور که مؤخر بر قانون مجازات اسلامی است،

300 ریال تعیین نموده /000/ 100 ریال تا حداکرر 000 / در ارتباط با پسماند حداقل 000

است.

حال با این تونیف معیار شدیدتر بودن مجازات در این 1 ماده که یكی حبس

است و دیگری جوای نقدی چه میتواند باشد و با لحاظ تعیین تكلیف در ماده 633

قانون مجازات اسلامی کدام مجازات قابلیت اعمال دارد از سوی دیگر با توج ه به

اینكه قانون مدیریت پسماندها قانونی خام و مؤخر است، در ارتباط با مجازات جرم

مربو ه، آیا ماده 633 قانون مجازات اسلامی را که قانونی عام و مقد م است را در زمینه

پسماند تخصیص نمیدهد

به نظر میرسد استناد به ماده 36 قانون مدیریت پسماندها مصوب 3131 زمانی

است که نرفاً نگهداری، مخلوط کردن، جمع آوری، حمل و نقل، خرید و فروش،

دفع، ندور تخلیه پسماندها در محیط، منطبق بر مقررات قانون مدیریت پسماندها

نباشد)بدون در نظر گرفتن اینكه آیا موجبات آلودگی را فراهم مینماید یا خیر( و در

نورتی که فعل ارتكابی به تشخیص سازمان حفاظت محیط زیست، موجبات آلودگی

محیط زیست و یا به تشخیص وزارت بهداشت، درمان و آموزش پوشكی موجبات

تهدید علیه بهداشت عمومی را فراهم نماید به قطع یقین استناد قانونی ماده 633 قانون

مجازات اسلامی خواهد بود.

3 8 . مجازات حبس ها قک سا در ماده 866 قانون مجازات اسلامي -

419 ( قانون مجازات اسلامي 343 ( بررسي چالشهاي كيفري ناشي از اجراي ماده 866

اعمال مجازات برای کسانی که در پی تخری محیط زیست و بهداشت عمومی،

اختلال در نظم و امنیت جامعه را دنبال میکنند امری است که قابل انتقاد نبوده و بلكه

سختگیری و شدت عمل در مقابل آنها مورد اقبال عمومی نیو قرار خواهد گرفت )شاه

ملک پور، 3131 .)364 :

در ماده 633 قانون مجازات اسلامی قانونگذار اعلام میدارد که مرتكبین به حبس

تا یک سال محكوم خواهند شد؛ البته حبس یكی از مجازاتهای متداول نظام کیفری

است که از آن فراوان استفاده میشود و در قوانین زیست محیطی در ایران نیو به وفور

از آن استفاده شده است )آشوری، 3131 103 (. اقدام علیه بهداشت عمومی مصادیق :

فراوانی دارد که برخی از آنها بسیار قبی و مضر است و برخی از آنها هم قب کمتری

دارد. مرلاً ریختن سم در رودخانه با ریختن زباله در خیابان را هرگو نمیتوان در یک

حد و درجه از وخامت دانست بنابراین بهتر بود این مواد از یكدیگر تفكیک گردیده و

.)111 : مجازات مناس هر جرم در نظر گرفته میشد )زراعت، 3131

لذا مشخص نیست که حداکرر یک سال حبس بتواند پاسخ مفید و موثری در برابر

آلودگیهای زیست محیطی باشد. همچنین نداشتن حداقل مناس نیو اشكال دیگری

است که نباید آن را ندیده گرفت. اگر محكمه ای برای آلوده کردن آب آشامیدنی از

پاسخ کیفری یک روز حبس استفاده کرد بدون تردید اقدام وی مخالفتی با این ماده

نخواهد داشت؛ اما آیا یک روز حبس می تواند پاسخ حمایتی کیفری مناسبی برای این

آلودگی باشد، به گونه ای که مرتك ، دیگر بار نسبت به آلودگی محیط زیست اقدام

)331 : نكند یا آنكه این گونه حمایتها تشویق کننده نیو هست )قاسمی، 3143

از رف دیگر بر خلاف مجازات مقرر، آراء قضایی کمتر از مجازات حبس

استفاده میکنند و اکرر آرایی که نادر شده است، حبس جای خود را به جوای نقدی

داده؛ این موضو بیانگر آن است که دادگاهها تمایل زیادی به اعمال این پاسخ ندارند،

در حالی که حمایت گسترده و موثر از محیط زیست بهویژه در شرایط خام ایجاب

میکند که گاهی اوقات در قبال جرم زیست محیطی واقع شده، پاسخ مناس و حتی

.)41 : شدیدی مانند حبس مورد استفاده قرار گیرد )کوشكی، 3133

341 مجله مطالعات حقوقی/ دوره هفتم، شماره دوم، تابستان 3149

در بررسی پروندههای متعدد موجود در یكی از ادارات کل حفاظت محیط زیست

در سالهای 3131 الی 3143 ملاحظه گردید که برخی از افراد که مدیریت کارخانجات

تولید شمش مس و یا تولید شمش روی را بر عهده داشتهاند، با وجود اینكه چندین بار

بهجرم تهدید بهداشت عمومی و آلودگی محیط زیست به جوای نقدی محكوم شدهاند؛

لكن مجدداً به فعل مذکور مبادرت ورزیدهاند؛ که این امر نشان از عدم بازدارندگی

مجازات جوای نقدی برای ناحبان و مالكان کارخانجات مرتك به جرم تهدید علیه

بهداشت عمومی و آلودگی محیط زیست دارد. )واحد حقوقی اداره کل حفاظت محیط

) زیست زنجان، 3143

لذا به نظر میرسد انلاح حداقل مجازات حبس و همچنین همراهی جوای نقدی

به عنوان مجازات دیگر در ماده 633 قانون مجازات اسلامی اثر بازدارندگی را موثرتر

نماید .

9. جمعبندي و نتيجهگيري

مخا رات حانل از آلودگیهای محیط زیست، علاوه بر محیط زیست بر روی

سلامتی و بهداشت انسان تاثیرات سوء خود را به جای نهاده تا جایی که این موضو

منتج به وضع قوانین و مقررات متعددی گردیده است. در کشور ایران قوانین کیفری

متعددی در ارتباط با آلودگیهای محیط زیست وضع شده است که علاوه بر انل

، پنجاه قانون اساسی، میتوان به قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب 3111

قانون نحوهی جلوگیری از آلودگی هوا مصوب 3119 ، قانون مدیریت پسماندها مصوب

3131 که در زمرهی قوانین خام محیط زیست بوده نام برد. در قانون مجازات اسلامی

مصوب 3111 نیو به عنوان قانون عام، مقنن به انشاء مواد قانونی در خصوم امور

محیط زیست مبادرت ورزیده که از مهمترین این مواد که ارتباط مستقیم با امور کیفری

آلودگی محیط زیست و تهدید علیه بهداشت عمومی دارد، ماده 633 قانون مجازات

اسلامی میباشد.

از شاخصههای ماده 633 قانون مجازات اسلامی بیان جرم تهدید علیه بهداشت

کنترل عواملی از محیط زندگی به « : عمومی توسط مقنن بوده و بهداشت عبارت است از

419 ( قانون مجازات اسلامي 341 ( بررسي چالشهاي كيفري ناشي از اجراي ماده 866

بنا براین ». گونهای که روی سلامت جسمی، روانی و اجتماعی انسان تاثیر می گذارند

تعریف، تهدید علیه بهداشت عمومی موثر بر 1 شق سلامتی، یعنی جسم انسان، روان

انسان و اجتما انسان خواهد

Tags

درباره نویسنده : admin

برای admin توضیحی وارد نشده است !

ارسال نظر

نظرات دیگران

در حال حاضر نظری ارسال نشده است ، اولین نفر باشید !

گناپا

Fatal Error: could not open XML input (http://www.gonapa.ws/component/option,com_rss/feed,RSS2.0/no_html,1/)

پايگاه خبري و اطلاع رساني شهرستان گناباد- گناباد20

فرمانده لشکر ۱۴ امام حسین اصفهان گفت: دشمن به لحاظ ساز و برگ نظامی از ما برتر است ولی استقبال از فرهنگ شهادت ما را بر دشمن پیروز ...
روایت زندگی حاج عباسعلی تقویی مندی با آجر و خشت پیوند خورده است اگر شما بخواهید پیشینه خشت و اجر را در صد سال اخیر گناباد ...
رئیس شورای اسلامي کاخک گناباد گفت: بقعه امام زاده سید محمد عابد(ع) گناباد به دلیل نبود طرح جامع در حال تخریب است.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی گناباد گفت: شایسته‌سالاری ملاک انتخاب مدیران در این دانشگاه است.
 دختري كه خودش مشكل بزرگي دارد اما حالا شده انرژي مثبت مردم روستای حاجی آباد گناباد. 

هفته نامه فرهنگی،اجتماعی،اقتصادی نامه گناباد

به گزارش وب‌دا، دکتر جواد باذلی در آئین افتتاحیه دوازدهمین کنگره پژوهشی سالیانه دانشجویان علوم پزشکی شرق کشور در سالن همایش‌های ...
رییس اورژانس گناباد گفت :تصادف بین موتور سیکلت و یک تاکسی در میدان هنرستان گناباد دو مجروح به جا گذاشت . دکتر امین زمانی در گفتگو ...
اولین باز گشایی از آغاز به کار شهردار منتخب شورای پنجم در گناباد انجام شد . در روز بسیج در یک اقدام بسیج گونه مسیر دسترسی به ...
مانور لحظه صفر در گناباد با حضور فرماندار این شهرستان انجام شد به گزارش خبرنگار نامه گناباداین مانور در کیلومتر ده جاده فردوس جهت ...
به گزارش نامه گناباد ،ظهر امروز در این جلسه که با حضور رییس اداره صنعت و تجارت ،ربیس اتحادیه اصناف گناباد و معاونت شهرداری این ...

پايگاه خبري شهرستان گناباد

پایگاه خبری تحلیلی ندای گناباد

به گزارش ندای گناباد،علی ابراهیم زاده در جلسه دیدار اعضای ستاد هفته بسیج با امام جمعه شهرستان که صبح امروز در دفتر امام جمعه ...
به گزارش ندای گناباد محمدعلی نبی پور در جلسه مبارزه با قاچاق کالا،ارز و مواد مخدر که ظهر امروز در فرمانداری برگزار شد گفت:ما در ...
به گزارش ندای گناباد و به نقل از سپاه نیوز؛ در پی پیروزی تاریخ ساز جبهه مقاومت اسلامی عراق و سوریه بر فتنه تروریسم تکفیری و پایان ...
به گزارش ندای گناباد مجتبی علوی مقدم روز دوشنبه در مراسم تودیع و معارفه شهردار گناباد بیان داشت: شهرداری نهادی است که از ابتدای ...
حسین اسماعیلیان در حاشیه جلسه توسعه جایگاههای برداشت آب شرب گناباد، که ظهر امروز در فرمانداری گناباد برگزار شد، در گفتگو با ندای ...

پايگاه خبري اطلاع رساني بيدخت

Fatal Error: could not open XML input (http://beidokhtnews.ir/index.php?format=feed&type=rss)

پایگاه اطلاع رسانی بجستان تایمز